Küresel robot pazarı, yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmeler ve artan otomasyon yatırımlarıyla büyümeye devam ediyor. Robotik Türkiye Platformu’nun hazırladığı Türkiye Robotik Ekosistemi 2026 Raporuna göre, 2025 yılında dünya genelinde 603 bin endüstriyel robot kurulumu gerçekleştirildi. On yıl önce 254 bin seviyesinde bulunan yıllık kurulum sayısı böylece iki kattan fazla arttı. Uluslararası Robotik Federasyonu (IFR), yıllık kurulumların 2026’da 655 bine, 2029’da 806 bine ulaşmasını bekliyor. Deloitte ise 2030 yılında yıllık robot satışlarının 1 milyon adede ulaşabileceğini öngörüyor. Küresel kurulumların yüzde 76’sı Asya’da gerçekleşirken Çin tek başına dünya toplamının yüzde 59’unu oluşturdu. Robot yoğunluğunda ise Avrupa ülkeleri öne çıktı. İnsansı robot pazarında da Çin’in ağırlığı dikkat çekti. Dünya genelindeki 174 insansı robot üreticisinin 89’u Çin’de bulunuyor. 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 19 bin 100 insansı robot sevk edilirken bu sevkiyatların yüzde 97’sinden fazlasını Çinli üreticiler gerçekleştirdi.

Türkiye’nin küresel payı yüzde 0,5

Türkiye’nin robot yatırımlarından aldığı pay, ekonomik büyüklüğünün gerisinde kalıyor. Rapora göre, dünya ekonomisinin yüzde 1,3 ila 1,8’ini oluşturan Türkiye’nin küresel robot kurulumlarındaki payı yüzde 0,5 seviyesinde bulunuyor. Ekonomideki ağırlığıyla orantılı yatırım yapılması durumunda yılda yaklaşık 7 bin 800 robot kurulması gerekirken 2025 yılında 3 bin 194 robot kurulumu gerçekleştirildi. Türkiye, yıllık robot kurulumunda dünya sıralamasında 17’nci sırada yer aldı. Kurulumların yüzde 9 gerilediği 2025 yılında Brezilya, yüzde 38’lik büyümeyle Türkiye’nin önüne geçti. Türkiye’de 2020-2025 döneminde yıllık kurulumlar ortalama yüzde 10 artarken Hindistan’da aynı dönemde ortalama büyüme yüzde 27 oldu. Türkiye’nin yıllık kurulum rekoru ise 4 bin 429 robotla 2023 yılında kaydedildi. Robot yoğunluğunda da Türkiye ile diğer üretim merkezleri arasında belirgin fark bulunuyor. Türkiye’de imalat sanayisinde her 10 bin çalışana 52 robot düşerken dünya ortalaması 152 seviyesinde. Bu sayı Macaristan’da 191, Çekya’da ise 228’e ulaşıyor. Türkiye’de otomotiv sektöründe robot yoğunluğu 374 olurken otomotiv dışındaki sektörlerde 35 seviyesinde kalıyor.

2030 hedefi için yılda 33 bin 800 robot gerekiyor

Türkiye’nin 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi, ülkedeki kurulu robot sayısının 200 bine çıkarılmasını hedefliyor. Ancak rapordaki hesaplamalara göre bu hedefe ulaşılması için yılda yaklaşık 33 bin 800 yeni robot kurulması gerekiyor. Bu sayı, 2025 yılında gerçekleştirilen 3 bin 194 kurulumun yaklaşık 10,6 katına karşılık geliyor. Mevcut kurulum temposunun devam etmesi halinde 2030 yılında Türkiye’deki toplam robot sayısının yaklaşık 47 bine ulaşacağı hesaplanıyor. Bu da 200 bin robot hedefinin yaklaşık yüzde 24’üne karşılık geliyor. Robot yatırımlarının sektörel dağılımında ise otomotiv dışındaki alanların ağırlığı artıyor. 2025 yılında metal ve makine sanayisi 990 yeni robotla en büyük alıcı olurken otomotiv sektöründe 889 robot kuruldu. Otomotiv dışındaki sektörlerin toplam kurulumlardan aldığı pay yüzde 72’ye ulaştı. Buna karşılık elektrik-elektronik ile gıda ve içecek sektörlerinde robot kurulumları geriledi.

285 aktörün 40’ı robot üretiyor

Rapor, Türkiye’deki robotik ekosistemin üretim ve teknoloji geliştirme kapasitesini de ortaya koyuyor. Haritalandırılan 285 aktörün 83’ü sistem entegratörü, 43’ü son kullanıcı konumunda bulunuyor. Doğrudan robot veya robotik platform üreten aktör sayısı ise 40.

Robot ve platform üreticileri arasında sekiz aktörle endüstriyel robotlar, yedi aktörle otonom mobil robotlar öne çıkıyor. İnsansı robot ve insanlarla birlikte çalışabilen kolaboratif robot (cobot) üreten birer aktör bulunuyor. Bileşen ve alt sistem sağlayan 87 aktörün 33’ü robotlara özgü olmayan fabrika otomasyonu ürünleri geliştiriyor. Doğrudan robotik bileşenlere odaklanan 54 aktörün ise yalnızca dokuzu motor, redüktör ve aktüatör gibi kritik parçaları üretiyor.

Robotik ekosistemin yüzde 56’sı İstanbul’da

Robotik ekosistemin coğrafi dağılımında İstanbul ilk sırada yer alıyor. Konumu belirlenebilen 280 aktörün 157’si İstanbul’da faaliyet gösteriyor. Bursa, Ankara ve Kocaeli ile birlikte bu dört il, toplam aktörlerin yaklaşık yüzde 88’ini barındırıyor. Bursa’daki aktörlerin büyük bölümünü sistem entegratörleri oluşturuyor. Ekosistemin sektörel dağılımında ise 116 aktör birden fazla sektöre hizmet veriyor. Otomotiv 29, metal ve makine sanayisi 27 aktörle öne çıkarken tarım, perakende ve plastik sektörlerinde faaliyet gösteren aktörlerin sayısı sınırlı kalıyor. Raporda, işçilik maliyetlerinin robot fiyatlarından daha hızlı artmasının otomasyon yatırımlarının geri dönüş süresini kısalttığı da belirtiliyor. Sektör temsilcilerine göre, geçmişte dört ila beş yılda kendini amorti eden robot yatırımları, bugün bazı uygulamalarda iki yıldan kısa sürede geri dönüş sağlayabiliyor.

Türk Hava Yolları (THY), havalimanı operasyonlarında otonom araç ve robot kullanımını yaygınlaştırmaya hazırlanıyor. THY Teknoloji Kargo ve Yer Operasyon Çözümleri Direktörü Çağrı Alpak, 2026 yılında otonom servis araçları, bagaj taşıma traktörleri ve forkliftlerle pilot çalışmalar gerçekleştirdiklerini belirterek, başarılı uygulamaları 2027 yılında aktif operasyonlara dahil etmeyi hedeflediklerini söyledi. Robotik teknolojileri çalışanların yerini alacak sistemler olarak değerlendirmediklerini vurgulayan Alpak, fiziksel yapay zekânın havacılık operasyonlarında önemli bir dönüşüm yaratmasını beklediklerini ifade etti.

Alpak, 2026 yılında ADAS ve Karsan iş birliğiyle otonom servis aracı denemesi gerçekleştirdiklerini belirterek, belirlenen iki rotada toplam 11 kilometrelik tam otonom sürüş yapıldığını söyledi. THY’nin 2027 yılında en az bir otonom servis aracını aktif operasyonda kullanmayı hedeflediğini açıkladı. Apronda bagaj ve yük taşıyan otonom traktörler için de beş-altı firmayla pilot çalışmalar yürüttüklerini belirten Alpak, 2027 yılında iki veya üç firmayla anlaşarak bu araçları operasyonlara dahil etmeyi planladıklarını kaydetti. Kargo depolarında kullanılan forkliftlerin otonom hale getirilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü aktaran Alpak, yerli ve yabancı iki firmayla aralık ayında otonom forkliftleri aktif operasyonda kullanmaya başlamayı planladıklarını söyledi.

Bagaj operasyonları için insansı robot hazırlığı

THY’nin insansı robot teknolojilerini özellikle bagaj operasyonlarında kullanmayı değerlendirdiğini belirten Alpak, havalimanı terminalinin altında yaklaşık 40 kilometre uzunluğunda bagaj taşıma bantları bulunduğunu söyledi. Mevcut sistemde çalışanların bagajları bantlardan alarak uçaklara yüklenecek taşıma ünitelerine yerleştirdiğini anlatan Alpak, bu işlemlerin robotlarla gerçekleştirilmesini hedeflediklerini ifade etti. Ancak 30 kilogram ağırlığındaki yükleri kaldırabilen insansı robotların henüz yaygın ticari kullanım aşamasına ulaşmadığına dikkat çeken Alpak, Çinli ve ABD’li üreticilerin pilot programlarını takip ettiklerini belirtti. Çinli robot üreticisi Agibot’un Türkiye distribütörüyle de görüşmeler yürüttüklerini açıklayan Alpak, şirketle bir pilot uygulama gerçekleştirmeyi planladıklarını söyledi.

2036 hedefinde insansız apron ve depo var

THY’nin robotik dönüşüm stratejisinin üç aşamadan oluştuğunu belirten Alpak, 2026-2029 döneminde pilot uygulamalara ve başarılı teknolojilerin operasyonlara entegrasyonuna odaklanacaklarını söyledi. 2029-2032 döneminde ise robot sayısının artmasıyla birlikte farklı sistemlerin koordinasyonunu ve insanlarla aynı ortamda çalışmasını sağlayacak altyapıların kurulması hedefleniyor. Alpak, 2032-2036 dönemine ilişkin hedefler arasında insansız apron ve insansız depo operasyonlarının bulunduğunu belirterek, insansız kokpit uygulamalarının da sektörün geleceğine yönelik tartışılan başlıklar arasında yer aldığını ifade etti. Robotik dönüşümün temel amacının çalışanları operasyonlardan tamamen çıkarmak olmadığını vurgulayan Alpak, “Bizim amacımız aslında insanı operasyondan çıkarmak değil, insanı operasyonun fiziksel yükünden çıkarmak” dedi. Alpak, çalışanların operasyonları tasarlayan, yöneten, izleyen ve kritik noktalarda karar veren rollere yönlendirilmesini hedeflediklerini söyledi.

Vestel, insansı robotların Türkiye’de üretimini değerlendiriyor

Zorlu Holding Teknoloji Genel Müdür Yardımcısı Melih Sarıkaya, Vestel’in akıllı fabrika dönüşümü kapsamında fiziksel yapay zekâ ve insansı robot teknolojilerine yönelik çalışmalar yürüttüğünü açıkladı. Yıl başından bu yana yedi üniversite ve 10’dan fazla girişimle iş birliği yaptıklarını belirten Sarıkaya, Çin’deki 18 insansı robot üreticisiyle görüştüklerini ve bu robotların Türkiye’de üretilerek kullanılmasına yönelik bir yol haritası üzerinde çalıştıklarını söyledi. Vestel’in Manisa’daki fabrikalarında robot kullanımının oldukça yüksek olduğunu belirten Sarıkaya, her 10 bin çalışana düşen robot sayısının 300’ün üzerinde olduğunu ifade etti. Üretim hatlarında endüstriyel robotların yanı sıra otomatik yönlendirmeli araçlar (AGV), otonom mobil robotlar (AMR) ve otomatik depolama sistemlerinin (ASRS) kullanıldığını aktaran Sarıkaya, mevcut sistemlerin büyük ölçüde önceden programlanan görevleri yerine getirdiğini söyledi.

Vestel’in akıllı fabrika stratejisinde fiziksel yapay zekânın önemli bir yer tuttuğunu belirten Sarıkaya, üretim süreçlerinden elde edilen verilerin dijital ikiz, simülasyon ve optimizasyon teknolojileriyle birlikte değerlendirilmesini hedeflediklerini kaydetti. Sarıkaya, fabrikalarda nesnelerin interneti (IoT), üretim yürütme sistemleri (MES), kurumsal kaynak planlaması (ERP) ve görüntü işleme teknolojilerinin hâlihazırda kullanıldığını belirterek, bu sistemlerin entegre edilmesiyle üretim süreçlerinin değişen koşullara göre sürekli optimize edilmesini amaçladıklarını söyledi. Yıl başından bu yana yedi üniversiteyle görüştüklerini ve 10’dan fazla teknoloji girişimiyle pilot uygulamalar gerçekleştirdiklerini aktaran Sarıkaya, bazı girişimlerin geliştirdiği çözümleri kullanmaya başladıklarını ifade etti. Çalışmaların büyük bölümünde Türk girişimlerinin yer aldığını belirten Sarıkaya, küresel teknoloji şirketleriyle de temas kurduklarını ve Nvidia ile görüşmeler gerçekleştirdiklerini açıkladı.

Çinli 18 robot üreticisiyle görüşüldü

İnsansı robot teknolojilerinde Çinli üreticilerin öne çıktığını vurgulayan Sarıkaya, Çin’de faaliyet gösteren 18 farklı şirketle görüştüklerini söyledi. Bu alanda Agibot’un dikkat çeken üreticiler arasında bulunduğunu belirten Sarıkaya, “Onların belki Türkiye’de üretiminin de yapılarak kullanılması gibi bir yol haritamız var şu anda” dedi. Kamu kurumlarıyla da temas halinde olduklarını aktaran Sarıkaya, yaklaşık iki ay önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ilgili birimleriyle görüştüklerini belirtti. Kamu tarafının mümkün olduğunca yerli teknoloji şirketleriyle ilerlenmesini desteklediğini ifade etti.

“Türkiye, fiziksel yapay zekada geç kalmadı”

Akıllı fabrika dönüşümünde temel hedefin robot sayısını artırmaktan ibaret olmadığını belirten Sarıkaya, üretimdeki sistemlerin birbirleriyle iletişim kurmasını ve değişen koşullara göre karar almasını sağlayacak bir dijital altyapı oluşturmak istediklerini söyledi. Üretim planlarının, ekipman arızalarının veya fabrika içi lojistik hareketlerinin anlık olarak değişebildiğini hatırlatan Sarıkaya, bu değişimleri sürekli analiz eden ve simülasyonlarla üretim süreçlerini optimize eden bir fabrika modeli üzerinde çalıştıklarını anlattı. Türkiye’nin fiziksel yapay zekâ teknolojilerinde henüz geç kalmadığını savunan Sarıkaya, ülkenin üretim tecrübesinin ve robotik sistem entegrasyonu kapasitesinin önemli bir avantaj oluşturduğunu belirtti. Sarıkaya, “Ben Türkiye’de bu konuda geç kaldığımızı düşünmüyorum. Bir fırsat olarak görüyorum. İnanılmaz bir üretim gücümüz var” ifadelerini kullandı. Çalışmaların yalnızca Vestel’in üretim süreçleriyle sınırlı olmadığını vurgulayan Sarıkaya, elde edilen bilgi birikiminin Türkiye’deki sanayi ekosistemiyle paylaşılmasının önemine işaret ederek, “Biz bu işi Vestel için yapmıyoruz. Ülke olarak bir an önce bu işin adımlarını atmazsak geç kalacağız” dedi.