Elektrikli araç (EV) tarifelerinde Avrupa Birliği’nin (AB) 2024’te devreye aldığı elektrikli araç ithalat vergileri sayesinde Çin’den gelen tam elektrikli araç (BEV) payı yüzde 22’den yüzde 17’ye düştü (Q1 2026). Bazı Çin markaları yarı yarıya satış kaybederken, bazıları daha düşük tarifelerle satışlarını artırdı.

Tedarik zinciri çeşitlendirmesi için ise AB, şirketlerin kritik bileşenleri en az üç farklı tedarikçiden alma zorunluluğu getirmeyi planlıyor. Bu hamle ile Çin’in tek kaynak olmasını engellemeyi hedefliyor. Yerli üretim yatırımlarında ise Çinli markalar bile Avrupa’da fabrika kurmaya başladı. Bu durum, AB’nin kendi üretim kapasitesini artırma hedefini zorlaştırıyor.

Avrupa’nın karşılaştığı zorluklar

2021–2026 arasında AB otomotiv tedarikçileri yatırımlarını sabit tuttu (~42–43 milyar dolar), Çin ise yüzde 57 artırarak 115 milyar dolara ulaştı. Bu fark, Avrupa’nın rekabet gücünü zayıflatıyor.

Batarya bağımlılığı açısından da Çin’den batarya ihracatı 2020’de 4 milyar dolar iken 2025’te 30 milyar dolara çıktı. Bataryalar tarifelerden muaf olduğu için Avrupa’nın en kritik bağımlılığı sürüyor.

Üretim maliyetleri açısından ise Avrupa’da yüksek enerji ve işgücü maliyetleri, ölçeklenmeyi zorlaştırıyor. Bu nedenle 2032 için BEV üretim tahmini 10,3 milyon araçtan 8,2 milyona düşürüldü.

Çin’in kapasite fazlası kaynaklı ucuz araç ihracatı, Avrupa’daki yerli üreticiler üzerinde rekabet baskısını artırıyor. Öte yandan, Çin’in AB’nin sübvansiyon soruşturmalarına yönelik misilleme tehdidi siyasi gerilimi artırıyor. Çinli markaların Avrupa’da üretim yapması, 2035’e kadar 10 geleneksel fabrikanın kapanmasına yol açabilir.

Batarya yatırımları hızlanıyor

Avrupa’da batarya gigafactory yatırımları hız kazanarak dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Teknoloji nötr politikalar, esnek ve teknoloji nötr düzenlemelerin yatırımı teşvik edeceğini savunuyor. Tedarik güvenliğinde AB’nin üç tedarikçi kuralı, kritik bileşenlerde Çin bağımlılığını sınırlayabilir. 2026 Haziran itibarıyla Çin, 5,31 milyon araç ihracatıyla rekor kırarken, bunun 2,36 milyonunu elektrikli araçlar oluşturdu. Küresel elektrikli araç ihracatının yaklaşık yüzde 60’ını gerçekleştiren Çin, bu alanda açık ara lider konumda.

Çin’in toplam otomotiv üretimi 2025’te 34,5 milyon araca ulaştı. Chongqing, Hefei, Liuzhou ve Changchun gibi şehirler bu üretimin yaklaşık yüzde 20’sini tek başlarına sağlıyor. Chongqing ve Hefei, hem hacim hem de yeni enerji araçları (elektrikli ve plug-in) açısından ülke genelinde en kritik merkezler olarak öne çıkıyor.

Çin genel üretim büyüklüğü (2025)

• Toplam üretim: 34,531 milyon araç

• Toplam satış: 34,400 milyon araç (neredeyse tamamı satıldı)

• Küresel pazar payı: Yüzde 50’den fazla (dünya genelinde satılan her iki araçtan biri Çinli marka)

Şehirlerin payı ve önemi

• Chongqing 2,5–2,8 milyon araç üretimi ile Çin toplamının yaklaşık yüzde 7-8’i iken, hem geleneksel hem de NEV üretiminde güçlü konumdadır.

• Hefei, Anhui eyaleti ve 3,3 milyon araç (Anhui toplamı) bunun 1,2 milyonu elektrikli ve plug-in ve Çin toplamının yaklaşık yüzde 9-10’unu oluşturuyor.

• NEV üretiminde ülke lideri.

• Liuzhou, 1,3 milyon araç (2025’in ilk 9 ayı) → Çin toplamının yaklaşık yüzde 4’ünü oluşturuyor. Mikro elektrikli araçlarda uzman durumda yer alıyor.

• Changchun, 1,5 milyon araç (2024 verisi) → Çin toplamının yaklaşık yüzde 4-5’ini oluşturuyor. Changchun, geleneksel üretim merkezi olarak öne çıkıyor. 4 şehir (Chongqing, Hefei, Liuzhou, Changchun) birlikte Çin üretiminin yaklaşık yüzde 20-25’ini oluşturuyor ve Çin’in otomotiv üretimi artık sadece hacim değil, teknolojik uzmanlaşma üzerinden şekilleniyor. Chongqing ve Hefei, ülke genelinde hem ölçek hem de yenilik açısından en kritik merkezler. Bu şehirlerin üretim payı, Çin’in küresel otomotivdeki yüzde 50’yi aşan pazar payını destekleyen temel faktörlerden biri.

Çin’in otomotiv ihracat gücü (2026 H1)

Ocak–Haziran 2026 döneminde Çin’in araç ihracatı yüzde 53 artışla 5,31 milyon adede, ihracat değeri ise yüzde 54 artışla 91,8 milyar dolara ulaştı. Haziran ayında 1 milyon araçla aylık ihracat rekoru kırıldı.

2026’nın ilk yarısında elektrikli ve plug-in hibrit araç ihracatı 2,36 milyon adedi aşarak yıllık bazda iki katından fazla büyüdü. Haziran ayında ise 499 bin elektrikli ve plug-in araç ihraç edilirken, bunun yüzde 57’sini tam elektrikli araçlar oluşturdu. Aynı dönemde 309 bin tam elektrikli ve 214 bin plug-in hibrit araç ihraç edildi.

Küresel pay ve liderlik

Çin’in NEV ihracatı dünya toplamının yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Avrupa, Rusya, Orta Doğu ve Güneydoğu Asya, Çinli üreticilerin ana pazarlarıyken en büyük üreticinin Haziran ihracatı 174.900 araçla rekor kırdı.

Çin’in ihracattaki gücünün arkasında; tam entegre tedarik zinciri, batarya, çip ve araç üretimindeki dikey entegrasyon, güçlü fiyat avantajı ve akıllı kokpit, ADAS ile Blade Battery gibi teknolojiler yer alıyor. Çinli araçlar, Avrupa menşeli modellere göre yüzde 30–50, Japon ve Koreli modellere göre ise yüzde 15–25 daha uygun fiyatlarla sunuluyor. Rusya ve Orta Asya’da Batılı markaların çekilmesiyle birlikte Çinli üreticilerin pazar payı yüzde 55’in üzerine çıkmış durumda.

Çinli üreticiler açısından en önemli riskler arasında AB’nin sübvansiyon soruşturmaları ve buna bağlı ek gümrük vergileri, yüksek tarifeler nedeniyle ABD pazarına sınırlı erişim ile Kızıldeniz’deki gerilim ve artan navlun maliyetlerinin lojistik üzerindeki etkisi yer alıyor. Kur dalgalanmalarında RMB oynaklığı kâr marjlarını etkiliyor.

Çin’in otomotiv ihracatındaki bu yükseliş, küresel rekabeti kökten değiştiriyor. Özellikle elektrikli araçlarda Çin, artık sadece fiyat avantajı ile değil, teknoloji ve ölçek üstünlüğü ile de lider konumda yer alıyor.