Businessweek
Bloomberg Businessweek Türkiye dijital dergisine aboneliğiniz boyunca tam erişim sağlayabilirsiniz. Abone Ol

Teknoloji

Çin'den Küresel Ekonomide Kelebek Etkisi
DeepSeek'in hızlı yükselişi ve bir anda küresel ekonomiyi sarsması, yapay zekâ alanındaki rekabetin ne denli dinamik ve öngörülemez olduğunu gösteriyor.
  • 31 Ocak 2025 14:52
  • Ercüment Büyükşener
Çin'den Küresel Ekonomide Kelebek Etkisi

Geçtiğimiz hafta tanıtılan Çin merkezli yapay zekâ asistanı DeepSeek, teknoloji dünyasında büyük bir yankı uyandırdı. Uygulama, kısa sürede ABD'nin Apple App Store'unda en çok indirilen ücretsiz uygulama haline gelerek, Silikon Vadisi'nde ve küresel piyasalarda sarsıcı etkiler yarattı. Öyle ki, bu gelişme NVIDIA gibi teknoloji devlerinin hisse değerlerinde önemli düşüşlere neden oldu.


DeepSeek ne yapıyor?


DeepSeek'in başarısının ardında, şirketin geliştirdiği R1 modeli bulunuyor. Bu model, OpenAI'nin ChatGPT o1 modeliyle rekabet edebilecek düzeyde olup, çok daha düşük maliyetlerle üretilmiş durumda. Yaklaşık 5,6 milyon dolarlık bir bütçe ve sınırlı sayıda özel bilgisayar çipi kullanılarak geliştirilen R1, yapay zekâ alanında maliyet etkinliğinin mümkün olduğunu gösterdi. Hatta bu konuda OpenAI kurucusu Sam Altman bile attığı bir tweet ile bu rekabeti kabul etmiş görünüyor.


Uygulamanın ücretsiz ve açık kaynaklı olması, geniş bir kullanıcı kitlesine hızla ulaşmasını sağladı. Ancak, DeepSeek'in bazı konulardaki yanıtları, özellikle insan hakları ve Tayvan gibi hassas meselelerde, Çin Komünist Partisi'nin resmi söylemleriyle uyumlu olup, bu durum uygulamanın tarafsızlığı konusunda soru işaretleri doğurdu.


ABD ve Çin arasındaki yapay zekâ rekabeti


DeepSeek'in yükselişi, ABD ve Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinin ne denli yoğunlaştığını bir kez daha gözler önüne serdi. Her iki ülke de yapay zekâ teknolojilerinde liderlik için büyük yatırımlar yapıyor. ABD, Google, Microsoft ve OpenAI gibi şirketlerle ön planda yer alırken, Çin ise Baidu, Alibaba ve Tencent gibi devlerle bu yarışta iddialı bir konuma gelmeye çalışıyor.


Bu rekabet, sadece teknolojik üstünlük sağlama çabasının ötesine geçerek, ekonomik ve jeopolitik dengeleri de etkiliyor. Özellikle yapay zekâ alanındaki ilerlemeler, ülkelerin ekonomik büyüme, ulusal güvenlik ve uluslararası nüfuzları üzerinde belirleyici bir rol oynuyor. Bu noktada özellikle Ortadoğu ve Avrupa ülkelerine çok önemli bir mesaj olduğunu düşünüyorum.


Diğer ülkeler için fırsatlar ve riskler


ABD ve Çin arasındaki bu yoğun rekabet, diğer ülkeler için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Orta Doğu ve Avrupa ülkeleri, bu iki güç arasında sıkışmış gibi görünse de, aslında yenilikçi ve girişimci hamlelerle kendi pozisyonlarını güçlendirebilir. Nitelikli insan kaynağına yatırım yaparak ve katma değerli teknoloji ürün ve hizmetleri geliştirerek, küresel arenada söz sahibi olabilirler.


Özellikle gelişmekte olan ülkeler için yapay zekâ, ekonomik sıçrama yapma potansiyeli sunuyor. Ancak, bu teknolojilerin etik kullanımı, veri güvenliği ve tarafsızlık gibi konularda dikkatli olunması gerekiyor. Aksi takdirde, teknolojik bağımlılık ve dijital sömürgecilik gibi risklerle karşı karşıya kalabilirler.


DeepSeek'in hızlı yükselişi ve bir anda küresel ekonomiyi sarsması, yapay zekâ alanındaki rekabetin ne denli dinamik ve öngörülemez olduğunu gösteriyor. Bu gelişmeler, sadece ABD ve Çin'i değil, tüm dünyayı etkileyen sonuçlar doğuruyor. Diğer ülkeler, bu rekabetin dışında kalmamak için stratejik adımlar atmalı, yenilikçi politikalar geliştirmeli ve yapay zekâ alanında kendi kapasitelerini artırmalı. Unutulmamalıdır ki, teknolojik gelişmelerde geri kalmak, ekonomik ve siyasi bağımsızlığı da tehlikeye atabilir.


Dergi Erişimi
Dergi içeriklerini okumak için Bloomberg Businessweek Türkiye dijital dergisine abone olmanız gerekmektedir.Abone değilseniz abonelik satın alarak tüm dergi içeriklerine sınırsız erişim sağlayabilirsiniz
Abone Ol
Enpara Meselesi: Yatırımcıyı Yanıltan Sosyal Medya Paylaşımları ve Gerçekler
Enpara Meselesi: Yatırımcıyı Yanıltan Sosyal Medya Paylaşımları ve Gerçekler
Borsa yatırımcısının geçmişte pay piyasalarındaki bölünmeler için kullandığı “yavrulama”, bugünlerde QNB Bank’ın “pay devri modeliyle kısmı bölünme” süreci nedeniyle yeniden gündemde.
Borsada “Yeni Sezon” Beklentileri
Borsada “Yeni Sezon” Beklentileri
Borsa İstanbul, televizyon kanallarının eylül ayındaki “yeni sezon” duyurularına benzer şekilde sonbahara bir dizi yenilik ve değişiklikle giriyor. Yatırımcıyı yakından ilgilendiren bazı kararlar uygulamaya alınırken, kulislerde konuşulan ve kısa sürede hayata geçmesi beklenen ek adımlar da var.
OVP’de Denge Arayışı
OVP’de Denge Arayışı
Ekonomi yönetiminin üç yıllık yol haritasını belirleyecek olan 2026-2028 OVP’de büyüme ve enflasyon arasında nasıl bir denge kurulacak? TCMB, faiz indirim döngüsü başlasa da sıkı finansal koşulların devam edeceğine yönelik mesajlar vererek, reel ekonomide alarm veren bir durum olmadığını ifade ediyor. Yüksek faiz ve maliyetlerden şikâyet eden iş dünyası ise dezenflasyon programına tam destek veriyor, ancak sanayinin ikinci plana atılmaması gerektiğinin altını çiziyor. OVP’den beklentilerinin yüksek olduğunu belirten sektör temsilcileri, 2026 yılında da enflasyonun önceliklendirileceğinin farkında.
Talepler Ertelendi Ofis Piyasası Sıkıştı
Talepler Ertelendi Ofis Piyasası Sıkıştı
Talep darlığı, işlerin ötelenmesi İstanbul ofis piyasasında bu yılın ilk yarısında durgunluk yarattı. 2023 yılında 7,4 milyon metrekareye çıkan kiralık ofis alanı aynı büyüklükte sabit kalırken, kiralama oranları yüzde 40’lık düşüş gösterdi. Ofislerdeki boşluk oranı geçen yılın aynı dönemine göre, yüzde 5,1’den yüzde 6,1’e çıkarken ofis kiralarının metrekaresi bin 850 TL seviyesinde kaldı.
Yapay Zekâya Enerji Yetmiyor
Yapay Zekâya Enerji Yetmiyor
Ağır sanayi ve ulaşımın ardından, küresel enerji talebinin yeni sürükleyicisi yapay zekâ uygulamaları ve veri merkezleri olabilir. Son dönemde yapay zekâ alanında yaşanan atılım, birçok şirketi bu teknolojiye yatırım yapmaya yönlendirirken, arka planda bu dijital patlamanın göz ardı edilmemesi gereken fiziksel bir boyutu var: Yapay zekâ işlemlerini yürütmek için gereken muazzam ve kesintisiz elektrik enerjisi. Veri merkezleri, 7/24 faaliyetleriyle elektrik şebekesi üzerinde “baz yük” olarak adlandırılan sürekli bir talep oluşturuyor.
Fed’in Ikilemi: Piyasayı Dinlemek mi? Gerçekleri Görmek mi?
Fed’in Ikilemi: Piyasayı Dinlemek mi? Gerçekleri Görmek mi?
Fed Baskanı Jerome Powell’ın Jackson Hole’daki mesajlarının ardından Fed’in eylülde faiz indireceği beklentileri güçlendi. Akıllardaki soru ise faiz indirimlerinin hızının enflasyonu yeniden artırıp artırmayacağı…
Kuzey Atlantik İttifakı ABD’den Büyük mü?
Kuzey Atlantik İttifakı ABD’den Büyük mü?
Trump’ın ikinci döneminde Atlantik’in iki yakası da ince hesaplarla meşgul.
Bhagwati, Nobel ve Simpsonlar
Bhagwati, Nobel ve Simpsonlar
Adı sıkça Nobel Ödülü ile birlikte anılan ancak bu ödülü alamamış olan Hintli Ekonomist Prof. Jagdish Bhagwati’nin bölgesel ticaret anlaşmalarının zararlarıyla ilgili uyarıları dikkate alınmış olsaydı bugün yaşadığımız ticaret savaşları ve hatta jeoekonomik rekabetin sıcak çatışmalara evrildiği Ukrayna, Suriye ve Orta Doğu krizleri farklı bir seyir izleyebilirdi.
Otomobiller Kışa Hazır mı?
Otomobiller Kışa Hazır mı?
Okulların açılmasının yaklaşmasıyla birlikte büyük şehirlere dönüşün hızlanması otomobillerin uzun yola ve kış şartlarına hazırlıklarını gündeme getirdi.
Adil ve Dengeli Ticaret Anlaşması: Otomotivde AB ve ABD İçin Yeni Dönem
Adil ve Dengeli Ticaret Anlaşması: Otomotivde AB ve ABD İçin Yeni Dönem
ABD ile AB arasında imzalanan ticaret anlaşmasının otomotiv ile ilgili kısmından kim ne kadar fayda sağlayacak?
Yeni Mezunlar İçin Zorlu İş Piyasası ABD Ekonomisi’nin Durumunu Gösteriyor
Yeni Mezunlar İçin Zorlu İş Piyasası ABD Ekonomisi’nin Durumunu Gösteriyor
Kariyer hareketliliğin aniden azalması, çalışanların şartlarını düzeltmesi için ciddi bir sorun haline geldi. Bundan daha endişe verici olan ise yeni çalışanların mevcut istihdam piyasasında normalden çok daha geç iş bulmaları ve bu durumun özlük haklarını hayatlarının geri kalanı boyunca etkileyecek olması.
Japonya’nın Turizm Patlamasıyla Mücadelesi Sabırları Zorluyor
Japonya’nın Turizm Patlamasıyla Mücadelesi Sabırları Zorluyor
Ucuz yenin cazibesiyle geçtiğimiz yıl rekor sayıda 37 milyon ziyaretçi gelmesi Japonya’nın ekonomisine önemli bir destek sağlasa da, bu yoğunluğun ortaya çıkardığı yeni sorunlar, misafirperverliğiyle bilinen yerel halkın sabrını test etmeye başladı.