Türkiye’de küçük ölçekli konaklama işletmelerini ilgilendiren yeni bir dönem başlıyor. Basit Konaklama Tesisleri ile Plaj İşletmelerinin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik’te yapılan değişiklikle tesislerin hizmet, güvenlik ve fiziki koşullarına yönelik yeni asgari standartlar belirlendi. Düzenleme, önemli bir konaklama hacmine sahip pazarı doğrudan ilgilendiriyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2025 verilerine göre basit belgeli tesislerde 28,1 milyon tesise geliş ve 58,8 milyon geceleme kaydedildi. Pazarın ağırlık merkezini oteller oluştururken, 2025’te basit belgeli otellerde 18,2 milyon geliş ve 37,3 milyon geceleme gerçekleşti. Otelleri 7,3 milyon geliş ve 15,2 milyon gecelemeyle pansiyonlar izledi. Basit belgeli tesislerde yerli konukların ağırlığı dikkat çekerken, doluluk oranında yüzde 41,48 ile oteller, ortalama kalış süresinde ise 2,48 geceyle apart oteller öne çıktı. Yeni düzenlemeyle bu büyüklükteki pazarda faaliyet gösteren işletmeler için resepsiyondan ilk yardım personeline, havuz güvenliğinden oda standartlarına kadar birçok alanda yeni yükümlülükler devreye girecek.

Standartlaşmaya destek, maliyetlere ise dikkat çekiliyor

Sektör temsilcileri, güvenlik, hijyen ve hizmet kalitesinde standartların yükseltilmesini sektörün daha nitelikli bir yapıya kavuşması açısından olumlu değerlendirirken, yeni yükümlülüklerin özellikle küçük, sezonluk ve aile işletmeleri üzerinde ilave maliyet baskısı yaratacağına dikkat çekiyor. Basit belgeli tesislerin aynı yapıda olmadığı, pansiyon tipi işletmelerin yanında yüksek hizmet standardına sahip nitelikli küçük otellerin de bu grupta yer aldığı belirtiliyor. Özellikle kıyı bölgelerinde yılın yalnızca birkaç ayında faaliyet gösteren tesislerin yeni yatırım ve personel giderlerini karşılamakta daha fazla zorlanabileceği ifade ediliyor. Buna karşın düzenlemenin geniş çaplı tesis kapanışlarına yol açması beklenmiyor. Büyük otellerin sahip olduğu ölçek ekonomisi avantajından yararlanamayan küçük işletmeler için uyum sürecinde finansman ve teşvik desteğinin önemine vurgu yapan sektör temsilcileri, 50 odanın altındaki tesislerin teşviklerden yararlanamamasının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Nitelikli küçük otellerin özellikle gastronomi, kültür ve kırsal turizmde yarattığı katma değer nedeniyle standartlaşma sürecinde bu işletmelerin korunması gerektiği görüşü öne çıkıyor.

25 oda sınırı geliyor

Yeni düzenlemeyle kapasitesi 25 oda ve üzerinde olan basit konaklama tesislerinin girişinde resepsiyon bulunması zorunlu olacak. Tesislerde yiyecek ve içecek servisi yapılıyorsa ürünlerin uygun sıcaklıklarda saklanması ve servis edilmesi gerekecek. İşletmeler ayrıca ilk yardım malzemesi bulundurmak ve ilk yardım sertifikasına sahip personel istihdam etmek zorunda olacak. Temizlik ve bakımın düzenli yapılması ile haşereyle düzenli mücadele edilmesi de yönetmelikte açık biçimde tesislerin yükümlülükleri arasına alındı.

Havuzlu tesislere cankurtaran şartı

Düzenlemenin işletmeler açısından en kapsamlı yükümlülüklerinden biri yüzme havuzlarına yönelik standartlar oldu. Havuzların zemin ve duvarlarının uygun malzemeyle kaplanması, filtrasyon ve dezenfeksiyon sistemlerinin bulunması, çevresinde kaymayı önleyici zemin kullanılması ve havuz içerisinde emniyet basamaklarının yer alması gerekecek. Havuz derinliğinin değiştiği noktalarda ölçülerin gösterilmesi de zorunlu olacak. Ayrıca çocuklar için derinliği en fazla 50 santimetre olan ayrı bir havuz bulunması gerekecek. Bunun yanında havuz kullanım kurallarının Türkçe ve en az iki yabancı dilde ilan edilmesi, soyunma kabini ve duş bulunması şartı getirildi. Havuzu bulunan tesislerde, havuzların sayısı ve büyüklüğü dikkate alınarak yeterli sayıda sertifikalı cankurtaran istihdam edilecek. Bu sayı hiçbir durumda ikiden az olamayacak. Yalnızca 12 yaş ve üzerindeki müşterileri kabul ettiğini önceden bildiren tesislerde ise çocuk havuzu zorunluluğu uygulanmayacak. Ancak işletmenin daha sonra bu politikasından vazgeçmesi halinde çocuk havuzunun faaliyete geçmeden önce yapılması gerekecek. Kaydırak, şelale ve dalga havuzu gibi yüzme dışındaki su aktivitelerine yönelik alanlar için de yeni standartlar belirlendi. Bu alanların faaliyette olduğu saatlerde düzen ve güvenlikten sorumlu personel bulundurulacak. Eğlence havuzlarının çevresinde kaymayı önleyici zemin, suyun temizliğini sağlayacak sistem ve Türkçe ile en az iki yabancı dilde kullanım kurallarını gösteren levhalar bulunması gerekecek.

Odalar için asgari standartlar belirlendi

Yönetmelik değişikliği, tesislerin yatak odaları ve banyolarında bulunması gereken unsurları da tek tek tanımladı. Odalarda standartlara uygun yatak, kişi başına yastık ve havlu, çarşaf, mevsime göre pike veya yorgan, başucu sehpası, genel aydınlatma, doğal havalandırma, priz, çöp kutusu, elbise dolabı ve perde bulunacak. Elektronik kilidi olmayan oda kapılarına ayrıca ilave bir kilit sistemi kurulması gerekecek. Banyolarda ise suyun yayılmasını önleyecek eşik veya benzeri bir düzenleme, duş kabini ya da duş perdesinin yanı sıra vitrifiye, armatür, batarya, duş donanımı, ayna, çöp kutusu ve sabun zorunlu hale geliyor.

Yeni standartlar 1 Kasım’da devreye girecek

Resepsiyon, ilk yardım personeli, havuz güvenliği, cankurtaran, oda ve banyo standartlarını kapsayan yeni asgari nitelikler 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Belge devrine ilişkin hüküm ile yönetmeliğin diğer düzenlemeleri ise yayımlandığı tarihten itibaren uygulanacak.

“Standartlaşma gerekli ancak küçük işletmeler gözetilmeli”

Türkiye Küçük Oteller Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ertan Ustaoğlu, Türkiye’de yaklaşık 21 bin 500 turizm belgeli ve basit belgeli konaklama tesisi bulunduğunu, bunların yaklaşık 12 bininin basit belgeli olduğunu belirtti. Basit belgeli tesisler arasında nitelikli küçük otellerin yanı sıra pansiyon tipi işletmelerin de bulunduğuna dikkat çeken Ustaoğlu, düzenlemenin sektörde belirli bir hizmet standardı oluşturma amacı taşıdığını ifade etti. Ustaoğlu, güvenlik, hijyen ve hizmet kalitesine yönelik standartların artırılmasını olumlu değerlendirirken, düzenlemelerin kısa sürede ve ağır yaptırımlarla hayata geçirilmesinin özellikle uzun yıllardır faaliyet gösteren aile işletmelerini zorlayabileceğine işaret etti. Ertan Ustaoğlu, “Aslında bunlar standartları getirmek için yapılan düzenlemeler. Bunlar kötü bir şey değil” derken, küçük işletmelerin ekonomik koşullarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Sezonluk işletmelerde maliyet baskısı

Yeni yükümlülüklerin küçük işletmeler üzerinde ilave maliyet yaratacağını belirten Ustaoğlu, özellikle kıyı bölgelerinde faaliyet süresinin bazı pansiyonlarda üç ila üç buçuk ayla sınırlı kalabildiğine dikkat çekti. Yüksek işletme maliyetlerine yeni standartlara uyum harcamalarının da ekleneceğini söyleyen Ustaoğlu, buna rağmen düzenlemenin sektörde geniş çaplı kapanmalara yol açmasını beklemediğini ifade etti. “Birçok kişi zorluk çekebilir ama kapanmasını gerektiren bir durum olacağını düşünmüyorum” diyen Ustaoğlu, yükün tesislerin mevcut fiziki koşullarına göre farklılaşacağını belirtti. Özellikle havuzu bulunan ancak çocuk havuzu olmayan küçük işletmeler açısından yeni yatırım ihtiyacının ortaya çıkabileceğine dikkat çekti. İlk yardım sertifikalı personel gibi bazı yükümlülüklerin ise halihazırda iş güvenliği kapsamında bulunması gereken standartlarla örtüştüğünü belirten Ertan Ustaoğlu, küçük işletmelerde işletme sahibinin veya mevcut personelden birinin eğitim alarak sertifika edinmesinin mümkün olduğunu söyledi.

Oda fiyatlarında kısa vadede ek artış beklemiyor

Yeni düzenlemenin maliyet yaratacağını kabul eden Türkiye Küçük Oteller Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, bunun mevcut sezon içinde doğrudan oda fiyatlarına yansıtılmasını beklemediğini söyledi. Gelecek sezona ilişkin fiyat görünümünde ise yeni yükümlülüklerin yanı sıra enerji ve personel giderlerinin belirleyici olacağına dikkat çekti. Sektörün yeni yönetmelikten önce de önemli uyum maliyetleriyle karşı karşıya kaldığını belirten Ustaoğlu, yangın güvenliğine ilişkin düzenlemeleri örnek gösterdi. Ustaoğlu’nun verdiği hesaplamaya göre, 30-35 odalı bir işletmenin yangın merdiveni ve yangına dayanıklı kapılar gibi düzenlemeler için yaptığı harcama 5 milyon liraya kadar ulaşabiliyor.

“50 odanın altına teşvik verilmemesi büyük haksızlık”

Türkiye Küçük Oteller Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ertan Ustaoğlu, 50 odanın altındaki işletmelerin teşviklerden yararlanamamasını eleştirerek, bunun küçük ve nitelikli konaklama işletmelerinin yatırım kapasitesini sınırladığını söyledi. Küçük işletmelerin yeni standartlara uyum sağlamasının beklendiği bir dönemde yatırım desteklerinin ölçeğe göre sınırlandırılmasının önemli bir sorun oluşturduğunu ifade etti. Ustaoğlu, küçük otellerin büyük ölçekli tesislerle aynı maliyet avantajlarına sahip olmadığına da dikkat çekti. Buna karşılık nitelikli küçük otellerin özellikle tarihi yapılar, gastronomi ve kültür turizmi açısından önemli bir rol oynadığını; büyük otel yatırımlarının ulaşmadığı yayla ve kırsal destinasyonlarda konaklama ve istihdam imkanı yarattığını vurguladı.